Verrassende Orgelklanken
Orgelkring Midden-Brabant
IN SAMENWERKING MET HET CENAKEL
Laurens de Man | piano & orgel
IN 2024 ONDERSCHEIDEN MET DE NEDERLANDSE MUZIEKPRIJS
PROGRAMMA
Een intiem orgeltje en een majestueuze vleugel in één ruimte: dat is de luxe van de Tilburgse Cenakelkapel. In dit programma gaan ze een dialoog aan.
PIANO
Claude Debussy (1862–1918)
Uit: Suite bergamasque
I. Prélude
Uit: Préludes, boek I
X. La cathédrale engloutie
Uit: Pour le piano
I. Prélude
Debussy, pianocomponist bij uitstek, ontlokt onder de titel Prélude (wat niets meer dan Voorspel betekent) de meest kleurrijke muziek aan het instrument.
De Prélude uit zijn Suite bergamasque herinnert, met alle sierlijke omspelingen, aan elegante barokmuziek. In zijn Cathédrale engloutie (“De verzonken kathedraal”) wordt een mythische onderwaterkerk verklankt, waarin het orgel nog van zich laat horen.
ORGEL
Jan Pieterszoon Sweelinck (1562–1621)
Ick voer al over Rhijn (variaties)
Heinrich Scheidemann (ca. 1595–1663)
Fantasia in d
Dietrich Buxtehude (1637–1707)
Praeludium in g, BuxWV 163 (manualiter)
Johann Sebastian Bach (1685–1750)
Praeludium in G majeur, BWV 902a
Allein Gott in der Höh sei Ehr, BWV 664
Fughetta in G majeur, BWV 902b
Het orgel van het Cenakel is vervolgens aan de beurt. In vier generaties belanden we vanuit Nederland bij de grootste (orgel)componist: J.S. Bach.
Sweelinck, de Amsterdamse orgelvirtuoos die veel Duitse leerlingen aantrok, laat in zijn variaties over het volksliedje Ick voer al over Rhijn een combinatie van speelsheid en uitgekiende meerstemmigheid horen.
Zijn leerling Scheidemann bereikt iets soortgelijks in zijn ingetogen Fantasia.
Buxtehude, die waarschijnlijk leerling was van Scheidemann, combineert in zijn Praeludium meerstemmige (fugatische) passages met improviserende, uitbundige passages: de toen modieuze stylus phantasticus.
Van Buxtehudes leerling Bach klinken drie werken: een praeludium, een koraalbewerking en een fuga. Ze staan alle drie in G en ademen een opgeruimde vrolijkheid
PIANO
César Franck (1822–1890)
Prélude, Choral et Fugue (1884)
Ook Franck bedient zich van deze vormen in zijn Prélude, Choral et Fugue. Veel werelden komen erin samen: Bachs ambacht, de typische 19e-eeuwse pianistiek, en de meeslepende Romantische verteltrant.
De Prélude lijkt een improvisatie, waarin introverte en extraverte dramatiek elkaar afwisselen. Na
een minuut of vier opent zich, vrijwel uit het niets, een andere klankwereld: die van het Choral. Een
statige, lyrische melodie wordt onderbroken door het eigenlijke Choral-thema: een bijzonder
karakteristiek motief, begeleid door gebroken akkoorden. Een associatie met hemelse harpklanken lijkt zich op te dringen. Nadat dit thema majestueus tot rust komt, duikt de dramatiek van de Prélude weer op, waaruit de Fugue ontstaat: een energiek maar tragisch thema, bestaande uit een treurig dalende lijn. Met dit thema bouwt Franck een structuur à la Bach, die uitmondt in een virtuoze climax. De piano aapt daarin de grandeur van het orgel na. “Spoiler alert”: in de ontknoping van het stuk wordt de tragische muziek van de Fugue verenigd met het hemelse Choral-thema; in de finale beieren feestelijke kerkklokken…
Laurens de Man studeerde piano, orgel en bijvak klavecimbel aan het Conservatorium van
Amsterdam bij David Kuyken, Johan Hofmann en Jacques van Oortmerssen. Hij vervolgde
zijn studie bij Leo van Doeselaar aan de Berlijnse Universität der Künste (Konzertexamen Orgel).
Laurens won diverse prijzen als pianist en organist; hij won in 2024 als eerste organist de Nederlandse Muziekprijs, de hoogste onderscheiding die het NederlandseMinisterie voor OCW aan een musicus verleent.
Onder andere als pianist van het ChimaeraTrio speelt en arrangeert hij kamermuziek uit vier eeuwen muziekgeschiedenis.
Laurens is hoofdorganist van de Utrechtse Janskerk; en was "Organist in Residentie" van het
Contiusorgel te Leuven.
In 2024 verscheen zijn tweevoudig cd-debuut bij Globe Records: Wagnertranscripties en een portret van het Leuvense Contiusorgel.
Aan het Conservatoriumvan Amsterdam is hij per september 2025 verbonden als orgeldocent.
Toegang 15,00 euro. Jongeren tot 30 jaar gratis.
Dit concert is toegankelijk met de Podim pas en de We are Public pas.
N.B. De Vriendenregeling kan niet worden gecombineerd met een andere kortingsregeling.
